案例牵引,前沿融入,思维建立——化学生物学视角下的生命过程教学设计

何薇薇 刘聪 许代超 王婧 孙敏

引用本文: 何薇薇, 刘聪, 许代超, 王婧, 孙敏. 案例牵引,前沿融入,思维建立——化学生物学视角下的生命过程教学设计[J]. 大学化学, 2026, 41(6): 64-71. doi: 10.12461/PKU.DXHX202508048 shu
Citation:  Weiwei He,  Cong Liu,  Daichao Xu,  Jing Wang,  Min Sun. Case-driven, frontier-integrated, and mindset-building: instructional design for life processes from a chemical biology perspective[J]. University Chemistry, 2026, 41(6): 64-71. doi: 10.12461/PKU.DXHX202508048 shu

案例牵引,前沿融入,思维建立——化学生物学视角下的生命过程教学设计

    通讯作者: 何薇薇,Email:heweiwei@ecust.edu.cn
  • 基金项目:

    国家自然科学基金(22477026)

摘要: 传统遗传学基于中心法则揭示了蛋白质功能的基本框架,但许多复杂的生命调控过程并不完全由基因序列决定,中心法则难以全面阐释其机制。化学生物学通过小分子直接结合并调控生物大分子功能,提供了解码生命过程的全新研究范式。本文以“101计划”《化学生物学》教材第14章“生命过程的化学调控”为例,设计了一种以“细胞膜-细胞质-细胞核”为主线,由外向内的空间层级的教学框架,通过典型案例,系统展示化学生物学如何以“现象→机制→转化”为逻辑链条解码复杂生命过程。通过案例分析与拓展讨论,学生不仅夯实了核心知识点,还能建立从靶点识别到机制解析、从功能调控到疾病干预的化学生物学思维。

English

    1. [1]

      图解!这就是“101计划”. [2026-03-31]. http://www.moe.gov.cn/jyb_xwfb/s7600/202404/t20240422_1126838.html

    2. [2]

      陈洪燕, 韦卓勋, 苏成勇, 高松. 大学化学, 2024, 39(10), 1.

    3. [3]

      刘扬, 陈鹏, 刘磊. 大学化学, 2024, 39(10), 45.

    4. [4]

      冯天宇, 贾桂芳, 邹鹏, 黄军, 吕占霞, 高珍, 王初. 大学化学, 2024, 39(10), 69.

    5. [5]

      陈方方, 樊海明, 李延, 和媛. 大学化学, 2025, 40(8), 93.

    6. [6]

      罗尚文, 房建国, 杨彦龙, 董世辉. 大学化学, 2025, 40(8), 124.

    7. [7]

      蔡菲, 秦小雨, 贺利贞, 许利耕, 马丽, 陈填烽. 大学化学, 2023, 38(12), 32.

    8. [8]

      李静, 王良, 栾玉新, 曹婵, 周传政. 大学化学, 2026, 41(2), 140.

    9. [9]

      沈珍, 王毅, 林晨, 陈建成. 大学化学, 2025, 40(6), 43.

    10. [10]

      M.J. Caterina, M.A. Schumacher, M. Tominaga, T.A. Rosen, J.D. Levine, D. Julius, Nature 1997, 389(6653), 816.M.J. Caterina, M.A. Schumacher, M. Tominaga, T.A. Rosen, J.D. Levine, D. Julius, Nature 1997, 389(6653), 816.

    11. [11]

      E. Cao, M. Liao, Y. Cheng, D. Julius, Nature 2013, 504(7478), 113.E. Cao, M. Liao, Y. Cheng, D. Julius, Nature 2013, 504(7478), 113.

    12. [12]

      J.K. Chen, Nat. Prod. Rep. 2016, 33(5), 595.J.K. Chen, Nat. Prod. Rep. 2016, 33(5), 595.

    13. [13]

      C.J. Chang, Chem. Rev. 2024, 124(21), 11639.C.J. Chang, Chem. Rev. 2024, 124(21), 11639.

    14. [14]

      J.K. Chen, J. Taipale, M.K. Cooper, P.A. Beachy, Genes Dev. 2002, 16, 2743.J.K. Chen, J. Taipale, M.K. Cooper, P.A. Beachy, Genes Dev. 2002, 16, 2743.

    15. [15]

      F. Kotzyba-Hibert, I. Kapfer, M. Goeldner, Angew. Chem. Int. Ed. 1995, 34(12), 1296.F. Kotzyba-Hibert, I. Kapfer, M. Goeldner, Angew. Chem. Int. Ed. 1995, 34(12), 1296.

    16. [16]

      A. Degterev, Z. Huang, M. Boyce, Y. Li, P. Jagtap, N. Mizushima, G.D. Cuny, T.J. Mitchison, M.A. Moskowitz, J. Yuan, Nat. Chem. Biol. 2005, 1(2), 112.A. Degterev, Z. Huang, M. Boyce, Y. Li, P. Jagtap, N. Mizushima, G.D. Cuny, T.J. Mitchison, M.A. Moskowitz, J. Yuan, Nat. Chem. Biol. 2005, 1(2), 112.

    17. [17]

      A. Degterev, J. Hitomi, M. Germscheid, I.L. Ch’en, O. Korkina, X. Teng, D. Abbott, G.D. Cuny, C. Yuan, G. Wagner, et al., Nat. Chem. Biol. 2008, 4(5), 313.A. Degterev, J. Hitomi, M. Germscheid, I.L. Ch’en, O. Korkina, X. Teng, D. Abbott, G.D. Cuny, C. Yuan, G. Wagner, et al., Nat. Chem. Biol. 2008, 4(5), 313.

    18. [18]

      T. Xie, W. Peng, Y. Liu, C. Yan, J. Maki, A. Degterev, J. Yuan, Y. Shi, Structure 2013, 21(3), 493.T. Xie, W. Peng, Y. Liu, C. Yan, J. Maki, A. Degterev, J. Yuan, Y. Shi, Structure 2013, 21(3), 493.

    19. [19]

      A. Hincelin-Mery, X. Nicolas, C. Cantalloube, R. Pomponio, P. Lewanczyk, M. Benamor, D. Ofengeim, E. Krupka, J. Hsiao-Nakamoto, A. Eastenson, et al., Clin. Transl. Sci. 2024, 17(1), e13690.A. Hincelin-Mery, X. Nicolas, C. Cantalloube, R. Pomponio, P. Lewanczyk, M. Benamor, D. Ofengeim, E. Krupka, J. Hsiao-Nakamoto, A. Eastenson, et al., Clin. Transl. Sci. 2024, 17(1), e13690.

    20. [20]

      C. Farenc, P.F. Clot, S. Badalamenti, A.J. Kruger, R.J. Pomponio, T. Krahnke, H. Staudinger, Y. Lin, Adv. Ther. 2025, 42(8), 3993.C. Farenc, P.F. Clot, S. Badalamenti, A.J. Kruger, R.J. Pomponio, T. Krahnke, H. Staudinger, Y. Lin, Adv. Ther. 2025, 42(8), 3993.

    21. [21]

      A.J. Wolpaw, K. Shimada, R. Skouta, M.E. Welsch, U.D. Akavia, D. Pe’er, F. Shaik, J.C. Bulinski, B.R. Stockwell, Proc. Natl. Acad. Sci. U S A. 2011, 108(39), 360.A.J. Wolpaw, K. Shimada, R. Skouta, M.E. Welsch, U.D. Akavia, D. Pe’er, F. Shaik, J.C. Bulinski, B.R. Stockwell, Proc. Natl. Acad. Sci. U S A. 2011, 108(39), 360.

    22. [22]

      S.J. Dixon, K.M. Lemberg, M.R. Lamprecht, R. Skouta, E.M. Zaitsev, C.E. Gleason, D.N. Patel, A.J. Bauer, A.M. Cantley, W.S. Yang, et al., Cell 2012, 149(5), 1060.S.J. Dixon, K.M. Lemberg, M.R. Lamprecht, R. Skouta, E.M. Zaitsev, C.E. Gleason, D.N. Patel, A.J. Bauer, A.M. Cantley, W.S. Yang, et al., Cell 2012, 149(5), 1060.

    23. [23]

      J. Shortt, C.J. Ott, R.W. Johnstone, J.E. Bradner, Nat. Rev. Cancer 2017, 17(3), 160.J. Shortt, C.J. Ott, R.W. Johnstone, J.E. Bradner, Nat. Rev. Cancer 2017, 17(3), 160.

    24. [24]

      B. Merrifield, Science 1986, 232(4748), 341.B. Merrifield, Science 1986, 232(4748), 341.

    25. [25]

      Y.C. Huang, G.M. Fang, L. Liu, Nat. Sci. Rev. 2016, 3(1), 107.Y.C. Huang, G.M. Fang, L. Liu, Nat. Sci. Rev. 2016, 3(1), 107.

    26. [26]

      H. Liu, X.C. Li, Acc. Chem. Res. 2018, 51(7), 1643.H. Liu, X.C. Li, Acc. Chem. Res. 2018, 51(7), 1643.

    27. [27]

      M.M. Müller, T.W. Muir, Chem. Rev. 2015, 115(6), 2296.M.M. Müller, T.W. Muir, Chem. Rev. 2015, 115(6), 2296.

    28. [28]

      C.C. Liu, P.G. Schultz, Annu. Rev. Biochem. 2010, 79, 413.C.C. Liu, P.G. Schultz, Annu. Rev. Biochem. 2010, 79, 413.

    29. [29]

      W.J. Koopmans, R. Buning, J. van Noort, Methods Mol. Biol. 2011, 749, 291.W.J. Koopmans, R. Buning, J. van Noort, Methods Mol. Biol. 2011, 749, 291.

    30. [30]

      Z.D. Smith, A. Meissner, Nat. Rev. Genet. 2013, 14(3), 204.Z.D. Smith, A. Meissner, Nat. Rev. Genet. 2013, 14(3), 204.

    31. [31]

      C.X. Song, C. Yi, C. He, Nat. Biotechnol. 2012, 30(11), 1107.C.X. Song, C. Yi, C. He, Nat. Biotechnol. 2012, 30(11), 1107.

    32. [32]

      L. Piersimoni, P.L. Kastritis, C. Arlt, A. Sinz, Chem. Rev. 2022, 122, 7500.L. Piersimoni, P.L. Kastritis, C. Arlt, A. Sinz, Chem. Rev. 2022, 122, 7500.

    33. [33]

      K. Islam, Cell Chem. Biol. 2018, 25(10), 1171.K. Islam, Cell Chem. Biol. 2018, 25(10), 1171.

    34. [34]

      D.P. McDonnell, Trends Endocrinol. Metab. 1999, 10(8), 301.D.P. McDonnell, Trends Endocrinol. Metab. 1999, 10(8), 301.

    35. [35]

      R. Xiong, J. Zhao, L.M. Gutgesell, Y. Wang, S. Lee, B. Karumudi, H. Zhao, Y. Lu, D.A. Tonetti, G.R. Thatcher, J. Med. Chem. 2017, 60(4), 1325.R. Xiong, J. Zhao, L.M. Gutgesell, Y. Wang, S. Lee, B. Karumudi, H. Zhao, Y. Lu, D.A. Tonetti, G.R. Thatcher, J. Med. Chem. 2017, 60(4), 1325.

  • 加载中
计量
  • PDF下载量:  0
  • 文章访问数:  45
  • HTML全文浏览量:  9
文章相关
  • 发布日期:  2026-04-02
  • 收稿日期:  2025-08-15
  • 修回日期:  2025-10-09
通讯作者: 陈斌, bchen63@163.com
  • 1. 

    沈阳化工大学材料科学与工程学院 沈阳 110142

  1. 本站搜索
  2. 百度学术搜索
  3. 万方数据库搜索
  4. CNKI搜索

/

返回文章