计算化学辅助的有机结构分析——以螺旋桨型六苯并三亚苯为例

巩晨旭 王威振 张瑞影 王文峰 李远明 袁耀锋 叶克印

引用本文: 巩晨旭, 王威振, 张瑞影, 王文峰, 李远明, 袁耀锋, 叶克印. 计算化学辅助的有机结构分析——以螺旋桨型六苯并三亚苯为例[J]. 大学化学, 2026, 41(4): 438-446. doi: 10.12461/PKU.DXHX202503076 shu
Citation:  Chenxu Gong,  Weizhen Wang,  Ruiying Zhang,  Wenfeng Wang,  Yuanming Li,  Yaofeng Yuan,  Keyin Ye. Computational Chemistry-Assisted Organic Structure Analysis (CCAOSA): A Case Study of Propeller-Shaped Hexabenzotriphenylene[J]. University Chemistry, 2026, 41(4): 438-446. doi: 10.12461/PKU.DXHX202503076 shu

计算化学辅助的有机结构分析——以螺旋桨型六苯并三亚苯为例

    通讯作者: 李远明,E-mail:yuanming.li@fzu.edu.cn; 袁耀锋,E-mail:yaofeng_yuan@fzu.edu.cn; 叶克印,E-mail:kyye@fzu.edu.cn
  • 基金项目:

    中国高等教育学会2024年度高等教育科学研究规划课题(24LK0304);福建省本科高校研究生教育教学研究重大项目(FBJY20230051);福州大学研究生教育教学改革精品课程建设项目(0480-00489503)。

摘要: 有机结构分析在化学相关专业本科生和研究生课程教学中占有重要地位。传统的有机结构分析课程教学侧重于基础理论和四大谱的应用,对于前沿的科研成果和技术应用较少涉及。这些传统的有机结构分析手段在复杂分子体系的研究中具有一定的局限性,包括需要依赖高纯度的实验样品,对复杂信号峰的归属难以确定,且实验周期长、成本高。计算化学通过密度泛函理论(DFT)等方法,可以对有机分子的结构、性质和反应机理等进行理论预测。这有助于解析分子的结构和预测反应活性,并为进一步实验设计提供理论指导,减少实验的盲目性。本文以螺旋桨型六苯并三亚苯(hexabenzotriphenylene,HBTP)的有机结构分析为例,通过科研反哺教学,利用计算化学结合实验结构进行了深入探究,展示了计算化学在辅助有机结构分析中的应用。

English

    1. [1]

      袁耀锋, 叶克印, 徐春发, 晏宏, 李远明. 大学化学, 2024, 39 (6), 145.

    2. [2]

      H.D. Snyder, T.G. Kucukkal, J. Chem. Educ. 2021, 98 (4), 1335.H.D. Snyder, T.G. Kucukkal, J. Chem. Educ. 2021, 98 (4), 1335.

    3. [3]

      B.J. Esselman, N.J. Hill, J. Chem. Educ. 2016, 93 (5), 932.B.J. Esselman, N.J. Hill, J. Chem. Educ. 2016, 93 (5), 932.

    4. [4]

      M.A. Zdanovskaia, C.E. Schwarz, A.D. Habib, N.J. Hill, B.J. Esselman, J. Chem. Educ. 2018, 95 (11), 1960.M.A. Zdanovskaia, C.E. Schwarz, A.D. Habib, N.J. Hill, B.J. Esselman, J. Chem. Educ. 2018, 95 (11), 1960.

    5. [5]

      L.K. Dong, Z.H. Li, S.Y. Zhang, J. Chem. Educ. 2021, 98 (10), 3226.L.K. Dong, Z.H. Li, S.Y. Zhang, J. Chem. Educ. 2021, 98 (10), 3226.

    6. [6]

      Q.-Y. Cai, H. Zheng, Z.-H. Li, L.-K. Dong, J. Zhou, S.-Y. Zhang, J. Chem. Educ. 2024, 101 (11), 5068.Q.-Y. Cai, H. Zheng, Z.-H. Li, L.-K. Dong, J. Zhou, S.-Y. Zhang, J. Chem. Educ. 2024, 101 (11), 5068.

    7. [7]

      D.J. Zhang, J. Chem. Educ. 2023, 100 (9), 3717.D.J. Zhang, J. Chem. Educ. 2023, 100 (9), 3717.

    8. [8]

      林斌, 孙世涛, 郝金乐. 化学教育(中英文), 2022, 43 (22), 107.

    9. [9]

      林斌, 郝金乐, 陈凯, 于志伟. 化学教育(中英文), 2024, 45 (12), 76.

    10. [10]

      周辉, 邓萍. 化学教育(中英文), 2015, 36 (8), 66.

    11. [11]

      邓萍. 化学教育(中英文), 2017, 38 (8), 66.

    12. [12]

      尤梓涵, 李玉楠, 姚琪琛, 杨谦, 蔡开聪, 郑轩. 化学教育(中英文), 2023, 44 (4), 89.

    13. [13]

      M.A. Majewski, M. Stępien, Angew. Chem., Int. Ed. 2019, 58, 86.M.A. Majewski, M. Stępien, Angew. Chem., Int. Ed. 2019, 58, 86.

    14. [14]

      M. Ball, Y. Zhong, Y. Wu, C. Schenck, F. Ng, M. Steigerwald, S. Xiao, C. Nuckolls, Acc. Chem. Res. 2015, 48, 267.M. Ball, Y. Zhong, Y. Wu, C. Schenck, F. Ng, M. Steigerwald, S. Xiao, C. Nuckolls, Acc. Chem. Res. 2015, 48, 267.

    15. [15]

      M. Rickhaus, M. Mayor, M. Jurícek, Chem. Soc. Rev. 2016, 45, 1542.M. Rickhaus, M. Mayor, M. Jurícek, Chem. Soc. Rev. 2016, 45, 1542.

    16. [16]

      Y. Shen, C.F. Chen, Chem. Rev. 2012, 112, 1463.Y. Shen, C.F. Chen, Chem. Rev. 2012, 112, 1463.

    17. [17]

      M. Rickhaus, M. Mayor, M. Jurícek, Chem. Soc. Rev. 2017, 46, 1643.M. Rickhaus, M. Mayor, M. Jurícek, Chem. Soc. Rev. 2017, 46, 1643.

    18. [18]

      Y. Li, H. Kono, T. Maekawa, Y. Segawa, A. Yagi, K. Itami, Acc. Mater. Res. 2021, 2, 681.Y. Li, H. Kono, T. Maekawa, Y. Segawa, A. Yagi, K. Itami, Acc. Mater. Res. 2021, 2, 681.

    19. [19]

      W.-Z. Wang, Q. Wang, X. He, Y.-H. Shen, Z.-A. Zhai, R. Zhang, Y. Li, K.-Y. Ye, Org. Lett. 2024, 26 (11), 2243.W.-Z. Wang, Q. Wang, X. He, Y.-H. Shen, Z.-A. Zhai, R. Zhang, Y. Li, K.-Y. Ye, Org. Lett. 2024, 26 (11), 2243.

    20. [20]

      M.J. Frisch, G.W. Trucks, H.B. Schlegel, G.E. Scuseria, M.A. Robb, J.R. Cheeseman, G. Scalmani, V. Barone, G.A. Petersson, H. Nakatsuji, et al. Gaussian 16, Revision C.01, Gaussian, Inc.: Wallingford, CT, USA, 2019.M.J. Frisch, G.W. Trucks, H.B. Schlegel, G.E. Scuseria, M.A. Robb, J.R. Cheeseman, G. Scalmani, V. Barone, G.A. Petersson, H. Nakatsuji, et al. Gaussian 16, Revision C.01, Gaussian, Inc.: Wallingford, CT, USA, 2019.

    21. [21]

      P.J. Stephens, F.J. Devlin, C.F. Chabalowski, M.J. Frisch, J. Phys. Chem. 1994, 98, 11623.P.J. Stephens, F.J. Devlin, C.F. Chabalowski, M.J. Frisch, J. Phys. Chem. 1994, 98, 11623.

    22. [22]

      (a) R. Ditchfield, W.J. Hehre, J.A. Pople, J. Chem. Phys. 1971, 54, 724. (b) W.J. Hehre, R. Ditchfield, J.A. Pople, J. Chem. Phys. 1972, 56, 2257. (c) P.C. Hariharan, J.A. Pople, Theor. Chim. Acta 1973, 28, 213.(a) R. Ditchfield, W.J. Hehre, J.A. Pople, J. Chem. Phys. 1971, 54, 724. (b) W.J. Hehre, R. Ditchfield, J.A. Pople, J. Chem. Phys. 1972, 56, 2257. (c) P.C. Hariharan, J.A. Pople, Theor. Chim. Acta 1973, 28, 213.

    23. [23]

      D. Roy, A.K. Todd, M.M. John, GaussView, Version 6, Semichem Inc.: Shawnee Mission, KS, USA, 2016.D. Roy, A.K. Todd, M.M. John, GaussView, Version 6, Semichem Inc.: Shawnee Mission, KS, USA, 2016.

    24. [24]

      T. Lu, F.W. Chen, J. Comput. Chem. 2012, 33, 580.T. Lu, F.W. Chen, J. Comput. Chem. 2012, 33, 580.

    25. [25]

      T. Lu, J. Chem. Phys. 2024, 161, 082503.T. Lu, J. Chem. Phys. 2024, 161, 082503.

    26. [26]

      C.Y. Legault, CYLview, 1.0b. [2025-08-15]. http://www.cylview.orgC.Y. Legault, CYLview, 1.0b. [2025-08-15]. http://www.cylview.org

    27. [27]

      袁耀锋, 王宝绪, 黄良森, 成佳佳. 大学化学, 2022, 37 (3), 2105010.

    28. [28]

      叶克印, 张香归, 袁耀锋. 大学化学, 2021, 36 (9), 2106023.

    29. [29]

      薛松. 有机结构分析. 修订版. 合肥: 中国科学技术大学出版社, 2012.

    30. [30]

      A.V. Marenich, C.J. Cramer, D.G. Truhlar, J. Phys. Chem. B 2009, 113, 6378.A.V. Marenich, C.J. Cramer, D.G. Truhlar, J. Phys. Chem. B 2009, 113, 6378.

    31. [31]

      J. Clayden, N. Greeves, S. Warren, Organic Chemistry, 2nd ed., Oxford University Press: New York, NY, USA, 2012.J. Clayden, N. Greeves, S. Warren, Organic Chemistry, 2nd ed., Oxford University Press: New York, NY, USA, 2012.

    32. [32]

      邢其毅, 裴伟伟, 徐瑞秋, 裴坚. 基础有机化学. 第4版. 北京: 科学出版社, 2017.

    33. [33]

      E.Z.Z. Hückel, Angew. Phys. 1931, 70 (3), 204.E.Z.Z. Hückel, Angew. Phys. 1931, 70 (3), 204.

    34. [34]

      黄宝磊, 孙昊, 李欣烨, 范雨亭, 陶涛. 大学化学. 2021, 36 (8), 2009060.

    35. [35]

      T. Clark, J. Chandrasekhar, G.W. Spitznagel, P.V.R. Schleyer, J. Comput. Chem. 1983, 4, 294.T. Clark, J. Chandrasekhar, G.W. Spitznagel, P.V.R. Schleyer, J. Comput. Chem. 1983, 4, 294.

    36. [36]

      V.R. Paul, S. Christoph, M. Dransfeld, H.J. Jiao, J.R. Nicolaas, H. van Eikema, J. Am. Chem. Soc. 1996, 118 (26), 6317.V.R. Paul, S. Christoph, M. Dransfeld, H.J. Jiao, J.R. Nicolaas, H. van Eikema, J. Am. Chem. Soc. 1996, 118 (26), 6317.

    37. [37]

      R. Herges, D. Geuenich, J. Phys. Chem. A 2001, 105 (23), 3214.R. Herges, D. Geuenich, J. Phys. Chem. A 2001, 105 (23), 3214.

    38. [38]

      F. Weigend, R. Ahlrichs, Phys. Chem. Chem. Phys. 2005, 7, 3297.F. Weigend, R. Ahlrichs, Phys. Chem. Chem. Phys. 2005, 7, 3297.

    39. [39]

      T. Lu, TST calculator. [2025-08-15]. http://sobereva.com/310T. Lu, TST calculator. [2025-08-15]. http://sobereva.com/310

  • 加载中
计量
  • PDF下载量:  0
  • 文章访问数:  37
  • HTML全文浏览量:  9
文章相关
  • 发布日期:  2025-08-15
  • 收稿日期:  2025-03-20
  • 接受日期:  2025-05-21
通讯作者: 陈斌, bchen63@163.com
  • 1. 

    沈阳化工大学材料科学与工程学院 沈阳 110142

  1. 本站搜索
  2. 百度学术搜索
  3. 万方数据库搜索
  4. CNKI搜索

/

返回文章